مشخصات الکتروموتورها

مشخصاتي كه روي پلاك الكتروموتورها مينويسند براي استفاده بهينه در طراحي و راه اندازي صحيح بكار ميرود و  شامل نكاتي ميشود كه گاهي بي توجهي به آن باعث بهره بري كمتر و خسارت به تجهيزات الكتريكی ميگردد .

 لذا پلاك خواني الكترو موتورها كمك زيادي به طراح و راه انداز براي طراحی مدار مربوطه و انتخاب صحيح كنتاكتور و بي متال و ... مينمايد .

مشخصاتی که روی پلاک ها نوشته می شوند به طور معمول عبارتند از :

 No: شماره ساخته شده توسط كارخانه

Type:شامل كليه مشخصات فني الكترو موتور كه در كاتالوگ كارخانه موجود بوده و يا در مكاتبه با كارخانه

  بايد به آن اشاره شود و يا در هنگام خريد مشابه

  A=حداكثر جريان مجاز الكترو موتور را نشان ميدهد كه ميزان جريان نبايد بيشتر از مقدار فوق و بلكه

   هميشه الكترو موتور طوري انتخاب شود كه زير مقدار فوق كار كند.

 V = ولتاژ كاري الكترو موتور ميباشد كه نبايد ولتاژ بيشتر و يا كمتر به سيم پيچهاي الكترو موتور اعمال گردد

  50 HZالكترو موتور بايد در فركانس 50 هرتز كار كند (برق ايران)

 60 HZ الكترو موتور بايد در فركانس 60 هرتز كار كند (فركانس برق برخي كشورها)

  نكته: دور الكترو موتورها با فركانس ارتباط دارد لذا الكترو موتوري كه در فركانس 50 هرتز مثلا 1500   دور ميباشد همين الكترو موتور در فركانس 60 دورش ديگر 1500 نيست .

 R.P. M= نشان دهنده دور الكترو موتور در يك دقيقه در روي شقت خروجي ميباشد.

 KW=مقدار توان الكترو موتور را نشان ميدهد.

 نكته : اگر روي الكترو موتوري نوشته شده بود 380/220 V= معني ان اين است كه اين الكترو موتور در شبكه برق 110 ولت كه برخي از كشورها استفاده ميشود بايد بصورت مثلث و در كشورهاي كه ولتاژ 220ولت ( ولتاژ بين يك فاز و نول) دارند مثل ايران بايد بصورت ستاره بسته شود .

 IP= ميزان حفاظت الكترو موتور در مقابل گرد و غبار و .. و طبق جدول زير ميباشد.

انواع حفاظتها طبق استاندارد دين 40050

 P00= باز بدون حفاظت در مقابل تماس با اجسام خارجي و أب

 P10= محفوظ در مقابل تماس دست و اجسام بزرگ خارجي - محافظ در مقابل اب

 P11= محفوظ در مقابل تماس دست و اجسام بزرگ خارجي - محفوظ در مقابل اب

 P20= محفوظ در مقابل تماس انگشت و اجسام با وزن متوسط بدون حفاظ در مقابل اب

 P21= محفوظ در مقابل تماس انگشت و اجسام با وزن متوسط - ضد اب

  P22= محفوظ در مقابل تماس انگشت و اجسام با وزن متوسط –محفوظ در مقابل ترشح اب بطور عمودي يا

 مايل با زاويه بيشتر از 30 درجه نسبت به افق

P30= محفوظ در مقابل تماس با ابزار ها و غيره و اجسام خارجي سبك وزن – بدون محافظت در مقابل اب

P31= محفوظ در مقابل تماس با ابزار ها و غيره و اجسام خارجي سبك وزن - ضد اب

P32= محفوظ در مقابل تماس با ابزار ها و غيره و اجسام خارجي سبك وزن - محفوظ در مقابل ترشح اب بطور عمودي يا مايل با زاويه بيشتر از 30 درجه نسبت به افق

 P40= در مقابل كليه 

آمپر متر چيست؟

ريشه لغوي

لغت ammeter از كلمه amper مشتق شده است. توجه كنيد كه حرف P در كلمه amper حذف شده است و فقط دو حرف اول اين كلمه در لغت ammeter بكار رفته است.

ما نمي‌توانيم الكترونها يا پروتونها را ديده يا لمس كنيم. به همين دليل نمي‌توانيم آنها را بشماريم. در نتيجه به ابزاري احتياج داريم تا بتوانيم آنها را بشماريم. شدت روشنايي لامپ مشخصاتي از شدت جريان را به ما نشان مي‌دهد، ولي دو نقص اصلي دارد. اول اينكه نمي‌تواند شدت جريان را در واحدي كه به آساني قابل يادداشت و مقايسه با اندازه گيري شدت جريان در محلها و زمانهاي ديگر است، اندازه بگيرد. همچنين در شدت جريانهاي معين مي‌توان از آن استفاده كرد. اگر مقدار شدت جريان خيلي كم باشد، لامپ روشن نمي‌شود و اگر شدت جريان خيلي زياد باشد، لامپ مي‌سوزد. براي رفع نقص اول به ابزاري احتياج داريم كه به ما نشان دهد، چند آمپر (چند كولن الكترون در هر ثانيه) در مدار جريان دارد. دستگاه مخصوصي كه اين اندازه گيري را انجام مي‌دهد، آمپرمتر (ammetr) ناميده مي‌شود.

طرز كار آمپرمتر

آمپرمتر مقدار شدت جرياني را كه از آن مي‌گذرد، بوسيله يك عقربه كه در روي صفحه درجه بندي شده حركت مي‌كند، نشان مي‌دهد. ميزان انحراف عقربه آمپرمتر با تعداد الكترونهايي كه از اين دستگاه مي‌گذرند، نسبت مستقيم دارد. يعني نشان مي‌دهد كه چه مقدار بار الكتريكي در ثانيه از آن عبور مي‌كند.

طرز استفاده از آمپرمتر

آمپرمتر از خيلي جهات شبيه كنتور آب است كه ميزان آب مصرف شده منازل را اندازه مي‌گيرد. هر دو دستگاه (آمپرمتر و كنتور آب) بايد طوري در مدار قرار گيرند كه جريانهاي الكتريسيته و آب از آنها بگذرد، تا بتوان شدت جريان را اندازه گرفت. تمام آبي كه از لوله اصلي وارد خانه مي‌شود، بايد از كنتور آب عبور كند. آمپرمتر نيز بايد طوري قرار گيرد كه تمام جريان الكتريسته از ان بگذرد، تا بتوان تمام شدت جريان الكتريكي را بوسيله آن اندازه گرفت. اين نوع اتصال را اتصال متوالي يا سري مي‌گويند. يعني اجزا تشكيل دهنده مدار در يك خط مستقيم (يك مسير هدايت كننده) به يكديگر اتصال دارند.

مراحل قرار دادن آمپرمتر در مدار

براي قرار دادن آمپرمتر در مدار متوالي به ترتيب زير عمل كنيد.

1. نيروي خارجي را كه به مدار وارد مي‌شود، قطع كنيد.

2. آن قسمت از مدار را كه آمپرمتر در آن قرار دارد، باز كنيد يا ببريد.

3. انتهاي مثبت آمپرمتر را به سيمي كه به قطب مثبت پيل مي‌رود، وصل كنيد.

4. انتهاي منفي آمپرمتر را به سيمي كه به قطب منفي پيل مي‌رود، وصل كنيد.

مراحل 4 , 3 (كه عبارتند از انتقال مثبت به مثبت ، منفي به منفي) را دقت در پلاريته مي‌نامند و اين امر مهم است. زيرا دستگاه اندازه گيري آمپرمتر شدت جريان را در يك جهت نشان مي‌دهد. اگر دستگاه اندازه گيري را بطور عكس در مدار قرار دهيم، چون جريان در جهت عكس (كه مناسب آمپرمتر نيست) از آن مي‌گذرد و انحراف عقربه بوجود مي‌آيد كه باعث شكسته شدن يا خم شدن آن مي‌گردد. فيش قرمز را به جك قرمز آمپرمتر و فيش سياه را به جك سياه در بالاي آمپرمتر وصل كنيد.

خطاي دستگاه اندازه گيري (Meter Tolrances)

بايد توجه داشت كه در يك مدار معين آمپرمترهاي مختلف ، اندازه شدت جريان را با كمي اختلاف نشان مي‌دهند. اين امر بدان دليل است كه مقداري از انرژي كه در مدار جريان دارد، براي بكار انداختن آمپرمتر مصرف مي‌شود و همه آمپرمترها هم يكسان نيستند. همچنين به علت اختلافي كه در ساختمان آمپرمتر و تلف شدن انرژي وجود دارد، شدت جرياني را كه در روي آمپرمتر مي‌خوانيد، تقريبي است. دستگاه اندازه گيري درست است كه حدود خطاي آن 0± در صد اندازه واقعي باشد. يعني اگر شدت جريان اصلي 100 آمپر باشد، روي دستگاه آمپرمتر حدود 9 تا 10 آمپر را مي‌خوانيد.

بكار بردن آمپرمتر

1- يك آمپرمتر ساده را برداريد. در انتخاب دستگاه اندازه گيري دقت كنيد كه شدت جريان مدار نبايد بيش از حد تعيين شده براي اندازه گيري باشد. زيرا آمپرمتر بر حسب درجه بندي خود ، شدت جريانهاي معيني را مي‌تواند اندازه بگيرد. در مورد اين آزمايش مي‌توانيد فرض كنيد كه آمپرمتر داراي توانايي كافي براي اندازه گيري شدت جريان مي‌باشد.

2- فيش قرمز را به جك قرمز و فيش سياه را به جك سياه وصل كنيد.

3-  مطمئن شويد كه به مدار انرژي داده نمي‌شود. كليد مدار بايد باز باشد (به خاطر حفظ جان خود هيچگاه سعي نكنيد كه آمپرمتر را در مداري كه انرژي الكتريكي در آن جريان دارد قرار دهيد).

4-  با جدا كردن سيم رابط بين T2 و T1 مدار را باز كنيد. با قرار گرفتن آمپرمتر بين اين دو نقطه مدار كامل مي‌شود.
5- با رعايت پلاريته ، فيش سياه را به T1 و فيش قرمز را به T2 وصل كنيد. اگر پلاريته مناسب در نظر گرفته نشود، عقربه آمپرمتر به طرف چپ منحرف شده و اين عمل موجب خرابي دستگاه اندازه گيري خواهد شد.
6- كليد مدار را ببنديد و درجه‌اي را كه آمپرمتر نشان مي‌دهد بخوانيد. هميشه از روبرو به صفحه درجه بندي شده آمپرمتر نگاه كنيد و هيچوقت تحت هيچ زاويه‌اي درجه آمپرمتر را نخوانيد.

7- درجه‌اي را كه خوانده‌ايد، يادداشت كنيد.

8- كليد مدار را باز كنيد.

جوش قوس الکتریکی

جوش قوس الکتریکی یکی از متداول ترین روشهای اتصال قطعات کار می باشد، ایجاد قوس الکتریکی عبارت از جریان مداوم الکترون بین دو الکترود و یا الکترود و یا الکترود و کار بوده که در نتیجه آن حرارت تولید می شود. باید توجه داشت که برای برقراری قوس الکتریک بین دو الکترود و یا کار و الکترود وجود هوا و یا یک گاز هادی ضروری است. بطوریکه در شرایط معمولی نمی توان در خلاء جوشکاری نمود.

در قوس الکتریکی گرما و انرژی نورانی در مکانهای مختلف یکسان نبوده بطوریکه تقریباً 43% از حرارت درآند و تقریباً 36% در کاتد و 21% بقیه بصورت قوس ظاهر می شود. دمای حاصله از قوس الکتریکی بنوع الکترودهای آن نیز وابسته است بطوریکه در قوس الکتریکی با الکترودهای ذغالی تا 3200 درجه سانتیگراد در کاتد و تا 3900 در آند حرارت وجود دارد. دمای حاصله در آندو کاتد برای الکترودهای فلزی حدوداً 2400 درجه سانتیگراد تا 2600 درجه تخمین زده شده است.
در این شرایط درجه حرارت در مرکز شعله بین 6000 تا 7000 درجه سانتیگراد می باشد از انرژی گرمائی حاصله در حالت فوق فقط 70% تا 60% در قوس الکتریک مشاهده گردیده که صرف ذوب کردن و عمل جوشکاری شده و بقیه آن یعنی 30% تا 40% بصورت تلفات گرمائی به محیط اطراف منتشر می گردد.

طول قوس شعله Arc length بین 8/0 تا 6/0 قطر الکترود می باشد و تقریباً 90% از قطرات مذاب جدا شده از الکترود به حوضچه مذاب وارد می گردد و 10% باطراف پراکنده می گردد. برای ایجاد قوس الکتریکی با ولتاژ کم بین 40 تا 50 ولت در جریان مستقیم و 60 تا 50 ولت در جریان متناوب احتیاج می باشد ولی در هر دو حالت شدت جریان باید بالا باشد نه ولتاژ

انتخاب صحیح الکترود برای کار

انتخاب صحیح الکترود برای جوشکاری بستگی به نوع قطب و حالت درز جوش دارد مثلاً یک درز V شکل با زاویه کمتر از 40 درجه با ضخامت زیاد حداکثر با قطر اینچ که معادل 2 میلیمتر است برای ردیف اول گرده جوش استفاده می گردد تا کاملاً در عمق جوش نفوذ نماید. ولی چنانچه از الکترود با قطر بیشتر استفاده شود مقداری تفاله در ریشه جوش باقی خواهد ماند. که قدرت و استحکام جوش را تقلیل می دهد.

انتخاب صحیح الکترود( از نظر قطر(

بایستی توجه داشت که همیشه قطر الکترود از ضخامت فلز جوشکاری کمتر باشد هر چند که در بعضی از کارخانجات تولیدی عده ای از جوشکاران الکترود با ضخامت بیشتر از ضخامت فلز را به کار می برند. این عمل بدین جهت است که سرعت کار زیادتر باشد ولی انجام آن احتیاج به مهارت فوق العاده جوشکار دارد.
همچنین انتخاب صحیح قطر الکترود بستگی زیاد به نوع قطب ( + یا - ) و حالت درز جوش دارد مثلاً اگر یک درز V شکل با زاویه کمتر از 40 درجه باشد بایستی حداکثر از الکترود با قطر پنج شانزدهم اینچ برای ردیف اول گرده جوش استفاده کرد تا کاملاً بتوان عمق درز را جوش داد. چنانچه از الکترود با قطر زیادتر استفاده شود مقداری تفاله در جوش باقی خواهد ماند که قدرت و استحکام جوش را به طور قابل ملاحظه ای کاهش خواهد داد. در حین جوشکاری گاهی اوقات جرقه هائی به اطراف پخش می شود که دلایل آن چهار مورد زیر است.

1.       ایجاد حوزه مغناطیسی و عدم کنترل قوس الکتریکی

2.       ازدیاد فاصله الکترود نسبت به سطح کار

3.       آمپر بیش از حد یا آمپر بالای غیر ضروری

4.       عدم انتخاب قطب صحیح برای جوشکاری

فرکانس برق در کشورهای مختلف

اکثر کشورهای جهان سیستمهای الکتریکی‌شان را روی یکی از دو فرکانس  60  و  50  هرتز استاندارد کرده‌اند. لیست کشورهای  60  هرتز که اغلبشان در دنیای جدید قرار دارند کوتاهتر است، اما نمی‌توان گفت که  60  هرتز کمتر معمول است.

کشورهای  60  هرتز عبارتند از: ساموای امریکا ، آنتیگوا و باربودا ، آروبا ، باهاماس ، بلیز ، برمودا ، کانادا ، جزایر کیمان ، کلمبیا ، کاستاریکا ، کوبا ، جمهوری دمونیکن ، السالوادور ، پلینسیای فرانسه ، گوام ، گواتمالا ، گیانا ، هاییتی ، هندوراس ، کره جنوبی ، لیبریا ، جزایر مارشال ، مکزیک ، میکرونسیا ، مونت سرات ، نیکاراگویه ، جزایر ماریانای شمالی ، پالایو ، پاناما ، پرو ، فیلیپین ، پرتوریکو ، ساین کیتس و نویس ، سورینام ، تایوان ، ترینیداد توباگو ، جزایر ترکس و کیاکوس ، ایالات متحده ، ونزولا ، جزایر ویرجین ، جزیره ویک.

این کشورها دارای سیستمهایی با فرکانس مختلط  60  و  50  هرتز‌اند: بحرین ، برزیل (اغلب فرکانس  60) ، ژاپن (فرکانس  60  هرتز در زمان حضور غربیها).

اغلب کشورها به گونه‌ای استاندارد تلویزیون شان را انتخاب کرده اند که با فرکانس خطوط برقشان متناسب باشد. استاندارد NTSC  برای کار با فرکانس خطوط برق  60  هرتز طراحی شده است، در حالیکه PAL  و SECAM  برای فرکانس خطوط  50  هرتز طراحی شده است، اما نسخه  60  هرتز PAL  هم وجود دارد، برای مثال در برزیل PAL-M  ارائه دهنده وضوح PAL  و چشمک تصویر پایین NTSC  است.

عموماً این مطلب پذیرفته شده است که نیکلا تسلا فرکانس  60  هرتز را به عنوان کمترین فرکانسی که منجر به عدم بروز پدیده چشمک زنی قابل مشاهده در روشناییهای خیابانها می‌شد، انتخاب کرد. توان  25  هرتز بیش از آنی که در آبشار نیاگارا تولید شود، در اونتاریو و آمریکای شمالی استفاده می‌شده است.

هنوز هم ممکن است برخی از ژنراتورهای  25  هرتز در آبشار نیاگارا مورد استفاده واقع شوند. فرکانس پایین طراحی موتورهای الکتریکی کم سرعت را ساده می‌سازد و می‌توان آنرا بصورت بهتر و موثرتری تولید کرده و انتقال داد، اما منجر به چشمک زنی قابل ملاحظه‌ای در روشناییها می‌شود. کاربردهای ساحلی و دریایی ممکن است گاها فرکانس  400  هرتز را به علت مزیتهای مختلف فنی مورد استفاده قرار دهند. برق  16.67  هرتزی هم هنوز در برخی از سیستمهای راه آهن اروپا مانند سوئد به چشم می‌خورد.

توزیع برق و تغذیه خانگی

بر خلاف جریان DC  ، جریان AC  را می‌توان توسط یک ترانسفورماتور به سطوح مختلف ولتاژی انتقال داد. هر چه میزان ولتاژ افزایش یابد، انتقال توان هم موثرتر صورت خواهد گرفت. افزایش میزان قابلیت انتقال توان به علت قانون اهم است، تلفات انرژی الکتریکی وابسته به عبور جریان از یک هادی است. تلفات توان به علت جریان توسط رابطه P = Ri2t  محاسبه می‌شود، بنابراین اگر جریان دو برابر شود، تلفات چهار برابر خواهد شد.

با استفاده از ترانسفورماتور ، ولتاژ را می‌توانیم به یک ولتاژ بالا افزایش دهیم تا بتوانیم توان را در طول فواصل بلند در سطح جریان پایین انتقال داده و در نتیجه تلفات کاهش یابد. سپس می‌توانیم ولتاژ را دوباره به سطحی که برای تغذیه خانگی بی خطر باشد، کاهش دهیم.

تولید الکتریکی سه فاز بسیار عمومی است و استفاده‌ای موثرتر از ژنراتورهای تجاری را برای ما ممکن می‌سازد. انرژی الکتریکی توسط چرخش یک سیم پیچ داخل یک میدان مغناطیسی در ژنراتورهای بزرگ و با هزینه بالا ایجاد می‌شود. اما به هر حال جای دادن سه سیم پیچ جدا روی یک محور (بجای یک سیم پیچ) ، هم نسبتا آسان و هم مقرون به صرفه است. این سیم پیچها روی محور ژنراتورها نصب شده‌اند اما از نظر فیزیکی جدا هستند و دارای یک اختلاف زاویه  120  درجه‌ای نسبت به هم هستند. سه شکل موج جریان تولید می‌شود که دارای اختلاف فاز  120  درجه‌ای نسبت به هم ، اما اندازه‌های یکسان هستند.

توزیع الکتریسیته سه فاز بطور وسیعی در ساختمانهای صنعتی و توزیع الکتریسیته تک فاز در محیطهای خانگی بکار می‌رود. نوعا یک ترانسفورماتور سه فاز ممکن است مسیرهای مختلفی را با یک فاز متفاوت برای بخشهای مختلف هر مسیر تغذیه کند. سیستمهای سه فاز به گونه‌ای طراحی شده‌اند که در محل بار متعادل باشند، اگر باری بطور صحیح متعادل شده باشد، جریانی از نقطه خنثی عبور نخواهد کرد. این بدین مفهوم است که می‌توان جریان را تنها با سه کابل بجای شش کابل که در غیر این صورت مورد نیاز است، انتقال داد. گفتنی است که برق سه فاز در واقع نوعی از سیستم چند فازه است.

در بسیاری از موارد تنها یک برق تک فاز برای تغذیه روشنایی خیابانها یا مصرف کننده‌های خانگی مورد نیاز است. وقتی که یک سیستم توان الکتریکی سه فاز داریم، یک کابل چهارمی که خنثی است را در توزیع خیابانی قرار می‌دهیم تا برای هر خانه یک مدار کامل را فراهم کنیم، «یعنی هر خانه می‌تواند از یکی از کابلهای فاز و کابل خنثی برای مصرف استفاده کند». خانه‌های مختلف در خیابان از فازهای مختلف استفاده می‌کنند یا وقتی که مصرف کننده‌های زیادی به سیستم متصلند، آنها را به صورت مساوی در طول برق سه فاز پخش می‌کنند تا بار روی سیستم متعادل شود. بنابراین کابل تغذیه هر خانه معمولا تنها شامل یک هادی فاز و نول و احتمالا با یک پوشش آهنی زمین شده ، است.

برای اطمینان یک سیم سومی هم اغلب بین هر یک از وسایل الکتریکی در خانه و صفحه سوییچ الکتریکی اصلی یا جعبه فیوز وصل می‌شود. این سیم سوم در انگلستان و اکثر کشورهای انگلیسی زبان سیم earth  و در آمریکا سیم ground  خوانده می‌شود. در صفحه سوییچ اصلی سیم earth  را به سیم نول و نیز به یک تیرک متصل به زمین یا هر نقطه earth  در دسترس (برای آمریکاییها نقطه ground) نظیر لوله آب ، متصل می‌کنند.

در صورت وقوع خطا ، سیم زمین می‌تواند جریان کافی را برای راه اندازی یک فیوز و جدا کردن مدار دارای خطا ، از خود عبور دهد. همچنین اتصال زمین به این مفهوم است که ساختمان مجاور دارای ولتاژی برابر ولتاژ نقطه خنثی است. شایعترین نوع خطای الکتریکی (شوک) در صورتی رخ می‌دهد که شیئی (معمولاً یک نفر) بطور تصادفی بین یک هادی فاز و زمین مداری تشکیل دهد. در این صورت یک جریان خطا از فاز به زمین ایجاد می‌شود که به جریان پس ماند معروف است. یک مدار شکن جریان پس ماند طراحی شده است تا چنین مشکلی را شناسایی کند و مدار را قبل از اینکه شوک الکتریکی منجر به مرگ شود قطع کند. 

در کاربردهای صنعتی (سه فاز) بسیاری از قسمتهای مجزای سیستم خنثی به زمین متصلند که این امر موجب می‌شود تا جریان های کوچک زمین ، که همواره بین یک ژنراتور و یک مصرف کننده (بار) در حال عبور هستند را متعادل کند. این سیستم زمین کردن این اطمینان را به ما می دهد که اگر خطایی رخ دهد، جریانی که از نقطه خنثی می گذرد به یک سطح قابل کنترل محدود شده باشد. این روش به سیستم خنثی زمین چندگانه معروف است.

سیم پیچی مجدد موتورهای AC عنوان این مطلب است که با توجه به علاقه زیاد دانش آموزان و دانشجویان محترم برق آنرا اماده کرده ام و تقدیم حضورتان می کنم

امیدوارم بتوانم در آینده مقاله کاملی در این زمینه تقدیم حضورتان کنم

چرا موتور های الکتریکی سه فاز کاربرد بیشتری نسبت به سایر موتور های دارند ؟

موتورهای جریان متناوب با توجه به ساختمان ساده ، قابلیت کنترل آسان ، تنوع وتعدد آنها از لحاظ قدرت ، از نظر اقتصادی وعدم نیاز به مراقبت های ویژه ،کاربرد بیشتری نسبت به سایر موتور های دارند .

مقایسه موتورهای القایی با ترانسفورماتور :

اگر استاتور را سیم پیچ اولیه وروتور سیم پیچ ثانویه در نظر بگیریم ، استاتور قدرت خود را از شبکه دریافت می کند در صورتی که روتور قدرت خود را از طریق القاء الکترو مغناطیسی بدست می آورد .

موتور های القایی از دو قسمت تشکیل شده اند :

الف ) قسمت گردان یا متحرک که روتور نامیده می شود .

ب) قسمت ثابت که استاتور نام دارد .

روتورقفسی از چهار قسمت تشکیل شده است :

1- هسته روتور

2- هادی های روتور

3- حلقه های انتهایی

4- محور روتور

چرا تعداد شیار های روتور از تعداد شیار های استاتور کمتر است و مورب بودن شیار های روتور به چه منظوری است ؟

دلیل این امر برطرف کردن نقطه ی مرگ وجلوگیری از ایجاد شرایطی است که گشتاور راه اندازی را از بین می برد ، مورب بودن شیار ها به منظور کاهش اغتشاش مغناطیسی ویکنواخت کردن تغییرات گشتاور خروجی است .

استاتور از سه قسمت تشکیل شده است :

1- قاب استاتور : که معمولاً از آهن یا ورق ساخته می شود وظیفه ی حفاظت از ساختمان داخلی موتور وجلوگیری پراکندگی خطوط قوا را بر عهده دارد .

2- هسته استاتور : در داخل بدنه ی استاتور قرار دارد و از ورقه های شیار دار تشکیل می شود ،منظور از ورقه کردن هسته کاهش تلفات جریان گردابی یا تلفات فوکو است.

3- سیم بندی استاتور .

مراحل سیم پیچی استاتور موتور آسنکرون:

مرحله اول :

برداشتن مشخصات موتور از پلاک موتور : هر کارخانه سازنده مجموع اطلاعاتی را در پلاک موتور ارائه می دهد این اطلاعات را می توان به دو گروه دسته بندی کرد :

1- اطلاعات که مصرف کننده ها طبق آن با توجه به نیاز خود، موتور را انتخاب می کنند .

2- اطلاعاتی که به کارخانه ی سازنده مربوط می شود که با این اطلاعات کارخانه ی  سازنده ی خود موتور یا نظیر آن را مجدداً تولید کند.

مرحله دوم : پیاده کردن موتور

مرحله سوم : تکمیل جدول

مرحله چهارم : درآوردن سیم های سوخته از داخل شیار های استاتور (که بهترین راه به وسیله ی اتصال ولتاژ 50 ولت )

مرحله پنجم: تمیز کردن هسته

مرحله ششم : عایق کاری

مرحله هفتم : آماده کردن کلاف های سیم پیچی

مرحله هشتم : سر بندی یا اتصال گروه کلاف ها شامل سه مرحله است :

الف)اتصال سری گروه کلاف ها

ب) اتصال موازی گروه کلاف ها

ج) اتصال سری موازی یا مختلط

مرحله نه : اتصال ها ولحیم کاری محل اتصال ها

مرحله ده : نواربندی یا نخ بندی

مرحله یازده : آزمایش مقدماتی موتور

الف ) آزمایش اتصال بدنه

ب) آزمایش اتصال حلقه

ج) بررسی صحت سربندی کلاف ها در فاز ها

مرحله دوازده : شار لاک یا لعاب دادن (یا پختن سیم پیچی ها)

برق گرفتگي

داشتن اطلاعات در مورد برق، نحوه نصب وسايل روشنايي و تعمير بعضي از اسباب برقي براي همگان ضروري به نظر مي رسد. آموزش تدريجي اين مسائل از سنين نوجواني يكي از ضروري ترين موارد آموزشي عصر ما تلقي مي شود.

بدن انسان هادي جريان برق است. اگر بدن انسان به برق اتصال پيدا كند منجر به عبور جريان برق از بدن فرد به زمين خواهد شد. در جريان برق گرفتگي علاوه بر سوختگي پوست كه محل ورود و خروج جريان برق را شامل مي شود بافتها هم دچار آسيب مي شود. اگر جريان برق از قلب عبور كرده باشد منجر به اختلال در سيستم قلب و اگر از مغز عبور كند منجر به مهار مركز تنفس و وقفه تنفسي خواهد شد.

برق گرفتگي به دو دسته تقسيم مي شود.

۱- با ولتاژهاي بالا           

   ۲- با ولتاژهاي پائين

در موارد با ولتاژ بالا، حتماً بدن لازم نيست مستقيم با سيم يا كابل برق تماس داشته باشد بلكه ممكن است در فاصله 20 متري هم جريان برق از هوا عبور كند و به بدن فرد منتقل شود و باعث برق گرفتگي شود. در اين موارد هر چقدر ولتاژ برق و رطوبت هوا بالا باشد ميزان انتقال و آسيبي كه به بدن وارد مي شود بيشتر است.

 موارد ولتاژ پائين بيشتر در خانه اتفاق مي افتد. مثلاً فرد از سيم لخت و يا وسايل برقي مخصوصاً آن دسته از وسايل كه در آنها آب ريخته مي شود آسيب مي بيند.ممكن است از طريق كليد برق برق گرفتگي ايجاد شود.

در برق گرفتگي با ولتاژ پائين بدن فرد دچار لرزش مي شود حال آنكه در موارد با ولتاژ بالا بدليل گرفتگي عضلات، منجر به اتصال دائم با آن وسيله خواهد شد.

كمكهاي اوليه كه در برق گرفتگي با ولتاژ پائين در منزل مي توانيم انجام دهيم رعايت جوانب احتياط است. مسائلي است كه فرد كمك كننده بايد انها را رعايت كند. بدين ترتيب كه تا وقتيكه جريان برق به مصدوم متصل است نبايد به مصدوم دست بزنيم. ابتدا بايد جريان برق قطع شود كه با قطع كردن فيوز يا كشيدن دو شاخه از پريز ممكن مي شود.

بعد از قطع جريان برق بايد بدن مصدوم را از اتصال به لوازم برقي جدا كرد. فرد كمك كننده بايد دمپايي لاستيكي به پا كند و يا اگر زمين خيس است از چند روزنامه براي خشك كردن استفاده كند و توسط يك چوب و يا هر چيزي كه غير رسانا است فرد مصدوم را از محل كه برق در آن وجود دارد دور كند.

بعد از قطع ارتباط برق در ابتدا بايد تنفس مصدوم را كنترل كرد. اگر تنفس نداشت بايد تنفس دهان به دهان انجام شود. بالافاصله بايد ضربان قلب و نبض كنترل شود. در صورتيكه نبض وجود نداشت ماساژ قلبي ضروري است.

در هر نوع برق گرفتگي شخص بايد به بيمارستان منتقل شود و بايد تا ۲٤ ساعت تحت نظر باشد. البته تا رسيدن به پزشك يكبار تنفس مصنوعي و همچنين ٥ بار ماساژ قلبي لازم است.

در برق گرفتگي با ولتاژ بالا تا زماني كه جريان برق قطع نشده حتي نمي توان به مصدوم نزديك شد چون در فاصله ۶ متري هم ممكن است به فردي كه مي خواهد كمك كند برق منتقل شود.

نكاتي كه بايد در هنگام صاعقه رعايت شود تا باعث پيشگيري از برق گرفتگي شود:

۱- دوري از درختان و پايه هاي برق

۲- گريز از روي ارتفاعات

۳- خوابيدن روي زمين يا جاي گود

سوختگي هاي الکتريکي

عبور جريان برق از بدن احتمالاً باعث ايجاد جراحتهاي وخيم و حتي مرگ آور مي شود . جريان برق ممکن است از يک منبع توليد برق با ولتاژ پايين ( وسايل الکتريکي خانگي ) يا ولتاژ بالا ( بيش از ۱۰۰۰ ولت - معمولاً در کارخانه ها يا در خيابان ) و يا احتمالاً از صاعقه ( برق زدگي )‌باشد . وقتي جريان برق از نقطه اي وارد بدن مي شود از محل ديگر که در آن بدن با زمين تماس دارد خارج مي شود . نقاط ورود و خروج جريان برق از بدن آسيب مي بيند و آسيب اين نقاط به صورت حفره اي شبيه به محل ورود گلوله به چشم مي خورد . به غير از محل ورود و خروج جريان برق ،‌بافتهايي که در مسير اين دو نقطه قرار دارند نيز تحت تأثير جريان برق و حرارت توليد شده تخريب مي شوند به طوري که هرچه ولتاژ برقي که وارد بدن مي شود بيشتر باشد ، سوختگي ايجاد شده عميق تر و جراحتهاي باقي مانده وخيم تر خواهند بود . علاوه بر اين ،‌ جريان الکتريکي ضمن عبور از بدن در اعصاب ( محيطي و مرکزي ) ، ماهيچه ها و قلب تغييرات شيميايي قابل توجهي ايجاد مي کند و باعث اختلال در واکنش هاي بدن شده و يا به طور کلي باعث توقف آنها مي شود ، در بسياري از موارد اگر چه سوختگي خارجي ( محل ورود و خروج جريان برق ) به طور فريبنده اي کوچک است اما اين مقدار کوچک نبايد پوششي بر آسيب هاي وخيم تر عمقي باشد و ما را به اشتباه بياندازد .

ابزار و سيمهاي برق با ولتاژ پايين که در خانه يا محل کار يافت مي شوند مي توانند باعث برق گرفتگي بشوند . اکثر سيمها و ابزار الکتريکي توسط روکش هاي عايق پوشانده شده اند تا انسان تماس مستقيم با برق نداشته باشد . بسياري از برق گرفتگي ها ناشي از خراب بودن کليدها ، سائيده شدن روکش سيمها يا خرابي خود وسيله الکتريکي است . کودکان بيشتر در معرض خطر برق گرفتگي قرار دارند چرا که دوست دارند با کليدها ، سيمها و يا پريزها بازي کنند .

آب يک هادي خوب جريان برق است لذا تماس با وسايل الکتريکي با دست خيس يا زماني که زير پاها خيس است ، خطر برق گرفتگي را افزايش مي دهد .

صاعقه يک منبع طبيعي توليد الکتريسيته ( جريان مستقيم با سرعت و ولتاژ فوق العاده زياد ) است که به طور عادي براي رساندن خود به زمين از نزديکترين زائده بلندي که در آن حوالي وجود دارد استفاده مي کند و اگر شخصي در تماس با ، يا حتي نزديکي به يک زائده طبيعي مانند درخت ، برج يا دکل باشد صدمه شديدي خواهد ديد . الکتريسيته توليد شده به وسيله برق آسمان عمرش فوق العاده کوتاه است اما مي تواند موجب مرگ آني ( به علت ايست قلبي - تنفسي ) يا حداقل سبب به آتش کشيدن لباس شخص شود ( اما صدمات بافتهاي عمقي به نسبت سبکتر است ) . بنابراين در زمان رعد و برق بايد به سرعت از محلهاي خطرناک دور شد .

عوارض تهديد کننده جان مصدوم در صدمات الکتريکي

با ورود جريان برق به بدن در اثر انقباضهاي الکتريکي سفت ( کزازي شکل ) عضلات تنفسي يا آسيب مراکز تنفسي در مغز ( در بصل النخاع ) ايست تنفسي عارض مي شود و پس از مدتي قلب نيز از حرکت مي ايستد . البته اگر جريان برق از خود قلب نيز عبور کرده باشد با ايجاد انقباضات کرمي شکل و غيرمؤثرو اسپاسموديک در بطن ( فيبريلاسيون بطني ) ايست قلبي اوليه خواهيم داشت . پس از ايست قلبي - تنفسي اگر در عرض ۴ تا ۶ دقيقه عمليات احياء شروع نشود مرگ قطعي و حتمي خواهد بود . اما قبل از شروع عمليات احياء ابتدا بايد تماس مصدوم را با جريان برق از بين ببريم .

قطع جريان کم ولتاژ

معقولترين کار قطع کليد کنتور است . اگر دسترسي سريع به فيوز امکان پذير نبود دو شاخه را از پريز بيرون بياوريد يا سيم روکش دار را بکشيد تا از پريز خارج شود و مطمئن شويد که خود در يک محل بي خطر و سالم قرار گرفته ايد . اگر نتوانستيد جريان برق را به اين ترتيب قطع کنيد روي يک ماده عايق خشک مثل روزنامه يا يک تخته چوبي يا لاستيک بايستيد و با يک وسيله چوبي بلند ( مثل جارو ) منبع برق را از مصدوم دور کنيد . يا اينکه يک طناب را به دور رانها يا دست مصدوم بياندازيد و او را به سمت خود بکشيد تا از منبع دور شود .

توجه کنيد : از به کار بردن وسايل فلزي يا مرطوب يا از تماس با بدن لخت مصدوم کاملاً خودداري کنيد . اگر هيچ راهي وجود نداشت گوشه لباس مصدوم را که خشک است بگيريد و او را بکشيد .

برق گرفتگي با جريانهاي پر ولتاژ

در مواردي که با برق گرفتگي ولتاژ بالا روبرو هستيد به هيچ عنوان به مصدوم نزديک نشويد مگر اينکه از طرف پليس يا شخص مسئولي به شما اطمينان داده شود که مي توانيد به مصدوم نزديک شويد . تماس با برق هاي پرولتاژ در خطوط فشارقوي هوايي معمولاً سبب مرگ آني مي شود . در چنين مواردي ضمن ايجاد سوختگي هاي شديد ، در اثر نيروي ناشي از اسپاسم ناگهاني ماهيچه اي ، مصدوم به مساحتي دورتر از محل تماس پرت مي شود . اگر مصدوم همچنان در تماس با برق مانده بود يا اينکه کمتر از ۱۸ متر از خطوط فشار قوي فاصله داشت هرگز کوشش نکنيد که او را نجات دهيد ، حتي به او نزديک هم نشويد تا اينکه برق به وسيله مسئولين قطع شود چرا که برق فشار قوي حالت قوسي داشته و مي تواند مسافتهاي دور را نيز تحت تأثير قرار دهد در اين موارد مواد عايق ، مانند چوب خشک يا لباس خشک به هيچ وجه حفاظتي براي شما ايجاد نخواهد کرد . بلافاصله به پليس خبر دهيد و اجازه ندهيد کسي به مصدوم نزديک شود و زماني کمک هاي اوليه را شروع کنيد که از طرف مسئولين يا مراجع رسمي به شما اطلاع داده شود که برق قطع شده است .

ارزيابي مصدومين برق گرفتگي

شکايات وعلائم

مصدومي که دچار برق گرفتگي مي شود ممکن است يکي يا تمام شکايات و علائم زير را داشته باشد :

·         سوختگي هاي محل ورود و خروج جريان برق از بدن

·         قطع راههاي عصبي که به صورت فلج اندام تظاهر مي کند .

·         درد و حساس شدن ماهيچه ها

·         افزايش فشار خون يا کاهش فشار خون همراه با علايم و شکايات ناشي از شوک

·         مشکل شدن تنفس  يا ايست تنفسي ( ممکن است زبان ورم کند و راه هوايي را مسدود نمايد)

·         ضربانات نامنظم قلب يا ايست قلبي.

·         بي قراري و تحريک پذيري ، اگر مصدوم هوشيار است .

·         بيهوش شدن .

·         اختلالات بينايي .

·         شکستگي استخوانها ( از جمله ستون مهره ها ) و دررفتگي مفاصل به علت انقباضات شديد عضلات يا پرت شدن .

·         تشنج ( در موارد شديد )

مراقبت از مصدوم

مراحل مراقبتهاي اورژانس

·         مطمئن شويد که خود و مصدوم در يک منطقه بي خطر قرار داريد .

·         براي مصدوم يک راه هوايي مطمئن برقرار کنيد و اگر لازم است ( در موارد ايست قلبي - تنفسي ) عمليات احياي قلبي - تنفسي مقدماتي را شروع کنيد .

·         در صورت وجود ضايعات نخاعي و ستون فقرات ، آسيب هاي سر و شکستگي شديد ، مراقبتهاي اوليه مربوط به آنها را انجام دهيد .

·         سوختگي هاي الکتريکي را ارزيابي کنيد . در جستجوي حداقل دو محل سوختگي خارج باشيد : يکي محل تماس با منبع انرژي الکتريکي و ديگري محل تماس با زمين .

·         محل هاي سوختگي را سرد کنيد .

·         بر روي مناطق سوخته پانسمان استريل خشک قرار دهيد .

·         مراقب شوک باشيد . آن را درمان کرده و اکسيژن با غلظت بالا تجويز کنيد .

·         مصدوم را هر چه زودتر منتقل کنيد . بعضي از عوارض سوختگي ( مثل تورم راههاي هوايي و در نتيجه خفگي ، نارسايي کليه ، اختلالات قلبي و شوک ) شروع تدريجي دارند . بنابراين بايد مصدوم را سريعاً به مرکز مجهز منتقل کرد و او را تحت نظر قرار داد .

توجه کنيد : آسيب هاي الکتريکي سبب تخريب وسيع عضلات شده ، که اين باعث آزاد شدن مواد سمي ( مثل ميوگلوبين ) به داخل خون مي شود . اين مواد از راه خون به کليه ها رسيده و در ادرار ترشح مي شوند و رنگ آن را قرمز مي کنند و از طرفي با رسوب در کليه ها سبب نارسايي کليه خواهند شد . بنابراين براي جلوگيري از اين عارضه به مصدومين برق گرفتگي که ادرار قرمز دفع مي کنند بايد حجم زيادي از مايعات داخل وريدي ( ترجيحاً حاوي بي کربنات سديم ) تزريق کرد تا با شسته شدن کليه ها ، آسيب کليوي تقليل يابد .

برق گرفتگي ، آسيب هاي الکتريکي ، ضايعات نخاعي ،

احتياطهايي در مورد سيم هاي برق و ساير تجهيزات که در معابر عمومي قرار دارند

1- در معابر عمومي به علايم هشدار دهنده كه روي تابلو هاي برق و تابلو هاي سيار كه كارگران نصب كرده اند توجه و مراقبت نماييد .

2- از دستكاري به جعبه هاي انشعاب و باز كردن درب آنها و ساير تجهيزات برقي مثل تابلو هاي برق ، پايه هاي فلزي روشنايي ، دريچه ترمينال آنها و امثالهم خودداري نماييد.
3- در صورتيكه حفاري جهت كابل برق احداث شده و يا كارگران مشغول به كار هستند مراقبت نماييد تا خطري متوجه شما نباشد. ضمنا مسير حفاري كه تا چند روز پر نمي شود به منطقه برق خود اطلاع دهيد.

4- در صورت مشاهده هر گونه اتفاق غير منتظره در رابطه با تجهيزات برقي مثل تير شكستگي ، آتش سوزي در تجهيزات برقي ، سيم پارگي و ... مراتب را فورا به اداره حوادث منطقه خود اطلاع دهيد.

5- در هواي باراني و مرطوب ، تنه درختان و تيرهاي برق بخصوص تيرهاي فلزي را لمس نكنيد.
6- از بچه مراقبت نماييد كه به دريچه باز شده پايه هاي روشنايي فلزي نزديك و دستكاري نكنند.
7- در جاهاييكه تيرهاي سيماني برق روي هم انباشته شده و خطر لغزش تيرها وجود دارد ، بچه ها را محافظت نماييد.

8- سيم هاي لخت كه از روي تيرهاي برق به سطح پايين يا زمين افتاده هرگز دست نزنيد.
9- مراقبت نماييد ، اشياء فلزي مثل آنتن تلويزيون به سيم هاي برق نزديك نشود.
10- اشياء فلزي را در ساختمان يا معابر به سيم هاي برق نزديك نكنيد.
11- ماشين خود را مقابل بست هاي زميني پارك نكنيد.

12- در صورتيكه اختلالي در برق منزل داريد ، هرگز تجهيزات برقي بيرون مثل جعبه انشعاب ها را باز و اقدام به تعميير نكنيد و هرگز از تعميرات الكتريكي نخواهيد اين كار را نكنيد.
13- ماشين هاي مخصوص مثل جرثقيل و كاميون و كمپرسي در موقع عبور يا مانور به شبكه برق نزديك و ايجاد خطر شود.بايستي اين مورد را توجه نماييد.
14- در رانندگي دقت نماييد بخصوص در شبها كه وسيله خودرو به تجهيزات برقي اصابت نكند.
15- لوله هاي فلزي محافظ كابل جعبه انشعاب و ساير متعلقات را هرگز دست نزنيد.
16- چراغ هاي خاموش روشنايي را در اسرع وقت به نگهباني منطقه اطلاع دهيد.
17- از شبكه هاي برق اقدام به گرفتن برق غير مجاز نكنيد و ساير تخلفات مشاهده شده را به نگهباني منطقه اطلاع دهيد.

18- اگر افرادي در ارتباط با برق مراجعه نماييد ، كارت شناسايي در خواست و مراقبت نماييد كه افراد مشكوك نباشند.

19- در موقع نصب يا جمع آوري تير برق و ترانس برق كه جرثقيل و كارگران مشغول به كار هستند، خطر باز شدن زنجير و ساير خطرات وجود دارد شديدا محوطه خطر را در نظر داشته باشيد.

20- ممكن است بر اثر بي احتياطي كارگران برق در لحظاتي درب ورودي تجهيزات برقي باز باشد. مراقبت نماييدكه بچه ها و بزرگترها داخل پست نشوند و تجهيزات برقي را دست نزنند.
21- در پشت بام ها مراقبت نماييد در هنگام برف روبي يا ساير موارد مواد به روي سيم هاي برق ريخته نشود ضمن اينكه در رطوبت، پارو و مواد عايق نيز هادي شده و خطر برق گرفتگي و حادثه وجود دارد.

22- تير هاي چوبي كه آغشته به مواد سمي هستند ، اگر تراشه آن در دست بچه ها بعلت مختلف فرو رود خطرات عفونت دارد ، مراقبت نماييد.

23- درختاني كه درگير با شبكه هستند بخصوص درختان ميوه مثل توت ، براي بچه ها و جوانان كه بالاي درخت رفته اند در مواقعي امكان خطر دارد ، مراقب باشيد.
24- هرگز روي تير هاي برق و يا درب پست ها و ساير تابلو ها ، اعلانات نصب نكنيد اين مسئله بسيار خطرناك است بخصوص نصب آگهي ها روي تير هاي برق كه خطر برق گرفتگي وجود دارد .تا بحال چندين حادثه منجر به فوت در اين قبيل موارد مشاهده شده است .
25- كارگران در معابر براي اتصال كابل هاي زمين از قير مذاب استفاده مي نمايند . خطرات قير مذاب بسيار جدي است . به بچه ها و جوانان احتياط با برخورد به اين موارد را ياد آوري كنيد.

دستورات ايمني و حفاظت برقكاران

1- برقكاران موظفند هنگام كار تمام اشياء فلزي از قبيل ساعت ، انگشتر ، گردنبند و ... را از خود دور نمايند.

2- در گروههاي دو نفره ، انجام كار همزمان در ارتفاع و يا روي تابلو براي بيش از يكنفرممنوع مي باشد و فرد دوم بايد مراقب بر چگونگي اجراي صحيح كار باشد.
3- قطع و وصل مدار بصورت غير استاندارد و به هرگونه روش شخصي ممنوع مي باشد .
4- در مدت زمان انجام كار گروه تعميرات روي تجهيزات الكتريكي ، بايستي وسيله نقليه گروه در محل كار آماده باشد.

5- در محيط كار بايد نوربه حد كافي موجود باشد.

6-در شرايط جوي غير عادي (رعد و برق) انجام كار روي خطوط برقدار ممنوع است.
7- هر گونه تغيير در لوازم ايمني استاندارد شده ممنوع مي باشد.

8- در صورت نياز به كار نفر دوم روي يك پايه ، صعود و فرود تا استقرار نفر اول ممنوع است.
9- در صورتيكه شبكه به طريقي احداث شده باشد كه انجام كار بصورت برقدار ميسر نباشد لازم است قبل از هر گونه عمليات روي شبكه مورد نظر فرم قطع و وصل مدار دريافت گردد.
10- افراد اجرايي بايستي از لوازم ايمني و ابزار كار سالم استفاده نمايند .

11- هنگام كار حضور سرپرست گروه در محل كار الزامي است .

12- افراد گروه اجرايي موظف مي باشند ضمن استفاده از لوازم ايمني و ابزار كار موارد زير را رعايت نمايند الف : تميز و سالم نگهداشتن لوازم ايمني و ابزار كار (افراد مي بايستي لوازم ايمني و ابزار كار را سالم و تميز نگهداشته و از بكار بردن لوازم ايمني و ابزار كار معيوب خودداري نمايند.)

ب : حمل و كاربرد صحيح لوازم (افراد مي بايستي لوازم و ابزار كار را بطور صحيح بكار گرفته و در حمل آن رعايت احتياط را بعمل آورده و از انداختن آنها به اطراف خود داري نمايند.
)13- در صورت استفاده از خودرو ، موتورسيكلت ، ماشين آلات و ماشين آلات سنگين ، رعايت مقررات ايمني و خاص آن الزامي است .

14- در صورت استفاده از موتور سيكلت بايستي از كلاه ايمني استفاده شود .
15- خودرو اتفاقات بايد مجهز به بي سيم ، آژير ، چراغ گردان ، پرژكتور ، كپسول اطفاء حريق ، فلاشر و كمربند ايمني باشد

16- در صورت استفاده از نردبان مقررات ايمني و خاص مربوطه الزامي است .
17- در صورت نياز به نردبان با ارتفاع بيش از سه متر ، ضمن مهار نمودن نردبان به پايه و بصورت عمودي نفر دوم همكاريهاي لازم را به عمل آورد.

18- مجريان موظف مي باشند قبل از اجراي كار و بعد از آن موضوع قطع و وصل نمودن برق مدار را به اطلاع مشتركين برسانند.

19- چنانچه وضعيت شبكه به طريقي باشد كه براي افراد اجرايي ، اهالي و يا تاسيسات خطر آفرين باشد بايستي شبكه بلافاصله از نزديكترين محل قطع گردد .

20- برقكار گروه اتفاقات هنگام عزيمت به ماموريت حق رانندگي خودرو اتفاقات را ندارد.
21- در صورت كار با شبكه بي برق ، پس از جدا نمودن شبكه از منبع تغذيه و قطع كليد راه انداز معابر و آزمايشات بي برقي مدار بايستي طرفين محل كار اتصال زمين گردد.
22- آزمايش الكتريكي بمنظور حصول اطمينان از بي برق بودن مدار با استفاده از ولت سنج ضمن رعايت فاصله مجاز

23- بستن دستگاه اتصال زمين موقت در طرفين محل كار و در معرض ديد مجري بطريقي كه تا پايان كار نيازي به جابجايي آن نباشد

24- تخليه الكتريكي مدار

25- قبل از وصل نمودن برق مدار اطمينان حاصل شود كه مدار سالم و افراد مشغول كار نمي باشند.
26- كارگران نبايد از سيم مهار ، ميخ ها ، تسمه ها ، سيم ها و امثال آن كه ممكن است استحكام كافي نداشته باشد آويزان شوند.

27- دستكش عايق لاستيكي را بدون روكش چرمي نبايد بكار برد .

28- قبل از نصب يا برچيدن هادي يا كابل ، نيرويي كه بعدا به تيرها و يا تاسيسات مشابه وارد خواهد شد بايد مورد نظر قرار گيرد و اقدام لازم جهت جلوگيري از انهدام اجزاء يا اشيا حامل نيرو به عمل آيد .

29- طنابهايي كه در نزديكي خطوط برقدار مورد استفاده قرار مي گيرند بايد از جنس غير هادي باشند .

سلام خوبان همراه

معرفي نرم افزارهاي رشته برق

(منبع: ماهنامه صنعت برق )

نرم افزارهاي موجود در صنعت برق بسياري از كارهاي مشكل را آسان كرده اند خصوصاْ‌ در هزينه ها صرفه جويي مي شود به عنوان مثال اگر قرار باشد روي يك دستگاه چند نفر كار كنند ، با يك برنامه ساده كامپيوتري تمام وظايف به كامپيوتر واگذار مي شود و به نيروي انساني چندان نياز ي نيست .

نرم افزار mtcaa :

اين نرم افزار كه براي بررسي وضعيت سيم پيچ ها در موتورها و ژنراتورها از سوي شركتiric ابداع شده است اين سيستم يكي از ابزارهاي مهم نگهداري غير مستقيم است كه به استفاده كنندگان كمك مي كند تا خطر وقوع عيب در سيم پيچهاي روتور و استاتور و ورقه هاي هسته موتورهاو ژنراتورهاي بزرگ را تشخيص مي دهد. و پيش از اينكه اين قطعات دچار حادثه شوند نسبت به تعمير اين قطعات هشدار مي دهد ،‌بهره گيري گسترده از micca توسط كاربران در سطح جهان باعث كاهش وقوع خطر در ماشين هاي صنعتي شده است و علاوه بر اين به كمك اين نرم افزار ، مراقبت از سيم پيچ ها در نيرو گاهها بهبود يافته و هزينه ها كاهش يافته است.اين سيستم مي تواند با دقت كامل معايب ماشين را تشخيص داده و معايب تشخيص داده شده را طبقه بندي كند به بدين ترتيب از تعميرات غير ضروري جلوگيري خواهد شد.همچنين micca آزمايشهاي زايد و پرهزينه را از طريق دسته بندي آزمايشها و بررسي اينكه كدام روش با توجه به وضعيت سيم پيچي يك ماشين خاص ، مناسب تر است ، حذف مي كند . نرم افزار micca دسترسي به سابقه كامل بهره برداري هريك از اجزاي روتور و استاتور و هسته را فراهم مي كند. در ضمن مي تواند برروي هر كامپيوتر شخصي كه داراي سيستم عامل ويندوز است نصب و اجرا شود .

نرم افزارهاي محاسبه گر براي تعيين عمر باقيمانده لوله هاي بويلر :

با استفاده از روش هاي سختي سنجي با در نظر گرفتن هزينه هاي گزاف سرمايه گذاري ساخت نيروگاههاي جديد لازم است كه با بكار گيري فن آوري تخمين عمر، عمر باقيمانده تجهيزات مشخص شده و بدين ترتيب از بازنشستگي پيش از موعد آنها جلوگيري مي شود.فن آوري برآورد عمر باقيمانده كه عامل اصلي افزايش عمر منابع است نقش مهمي در تنظيم فهرست مناسب بازرسي ها ، روش هاي نگهداري و سرويس ايفا مي كند .تخريب لوله هاي بويلر يكي از مهمترين عواملي است كه منجر به خروج اجباري نيروگاهها مي شود ازاينرو لازم است براي برنامه ريزي هاي مطمئن و دقيق توليد برق، نقاط بحراني و حساس بويلر شناسايي شده و عمر باقيمانده آنها تعيين شود. با بكار گيري چنين نرم افزاري از يك محيط هوشمند بهره مند مي شويم كه توانايي انجام محاسبات مربوط را داشته و داراي اطلاعات كاملي در مورد خواص و مواد و ويژگي هاي اجزاء است .

نرم افزارهاي dstar در زمينه مهندسي توزيع

نرم افزارهزينه ترانسفورماتور- بارگيري سرد فيور- محاسبه گر گرافيكي – عدم تعادل ولتاژ ثانويه – جعبه نرم افزارهاي مهندسي توزيع

اين نرم افزارها عبارتند از نرم افزارهاي ترانسفورماتورها كه يك برنامه قدرتمند است كه هزينه هاي كلي ترانسفورماتورها را ارزيابي كرده و محاسبه تاثيرات اقتصادي بارگذاري روي عمر ترانسفورماتور مدل سازي حرارتي ساعت به ساعت را انجام مي دهد.نرم افزار بارگيري سرد فيوري يكي ديگر از نرم افزارهاي dstar است كه براي برقرار كردن فيوري كه دچار قطع برق شده باشد منحني تابع مدت زمان برحسب متغير زمان را تخمين مي زند .

نرم افزار mf3d

به منظور محاسبه و تخمين سطح ميدان مغناطيسي در يك پست موجود و نيز فضاي اطراف آن در حالتهاي مختلف بارگيري بدون نياز به ثبت اطلاعات واقعي از اين نرم افزار استفاده مي شود.اين نرم افزار چگالي شار مغناطيسي را به كمك قانون biot-savart و با استفاده از مدلهاي هادي سه بعدي محاسبه مي كند.

نرم افزارهاي هماهنگي رله ها ي حفاظتي (gape)

اين نرم افزار از يك سري مدلهاي محاسباتي براي تحليل و گزارش گيري تشكيل شده كه به يك بانك اطلاعاتي همه منظوره نيز وصل است.اين نرم افزار يكي از نرم افزار هاي مهندسي در زمينة حفاظت است كه مجهز به مدلهاي مختلف از جمله ويرايشگر بانك اطلاعاتي جامع ، اتصال كوتاه ، دياگرام تك خطي ، هماهنگي گرافيكي رله ها و كاهش سطح اتصال كوتاه است .

نرم افزار pasha

نرم افزاري است كه براي پردازش و آناليز شبكه هاي الكتريكي بكار ميرود و توانايي هاي زير را دارد:

پخش بار – اتصال كوتاه – چك وتنظيم رله ها و فيوزها – چك دژنكتورها –پايداري گذرا مجهز به upem ديناميك فركانس و تنظيم رله هاي فركانسي – طراحي فيلتر و آناليز هارمونيكي -قابليت اتصال به شبكه و umpt و opf و اتصال شبكه ها ي داراي بانك اطلاعاتي به يكديگر – اتصال online به شبكه برق است.

Psaf-stab نرم افزار محاسبات پايداري گذرا

اين نرم افزار از سوي مؤسسه بين المللي cyme طراحي شد ه است .هدف از طراحي اين نرم افزار كه يكي از مدولهاي محاسباتي psaf از نرم افزار cyme است انجام محاسبات شبيه سازي پديده الكترومكانيكي پايداري گذرا در سيستم هاي قدرت سه فاز است.از ويژگي هاي مهم اين نرم افزار توانايي مدلسازي تعداد بسيار زيادي از تجهيزات و كنترل كننده هاست . علاوه بر آن اين نرم افزار مي تواند كنترل كننده هاي تعريف شده توسط كاربر را نيز در بر گيرد.psaf-stab امكان ارتباط با كاربر به صورت انعطاف پذير و گرافيكي را دارد و مي تواند مهندسان را در تحليل و بررسي مسائل حساس و ظريف سيستم قدرت به طور مؤثر كمك كند.قابل ذكر است حل معادلات شبكه، ماشين ها و كنترل كننده ها به طور همزمان و ضمني ، انتگرال گيري معادلات ديفرانسيل به روش ذوزنقه اي ، قابليت آزمايش و ارزيابي پاسخ پله كنترل كننده ها ي تعريف شده و قابليت مدلسازي تجهيزات و كنترل كننده هاي سيستم كه توسط كاربر تعريف شده است ازجمله الگوريتم هاي حل اين نرم افزار است.

نرم افزار ارزيابي قابليت اطمينان سيستم هاي قدرت

اين نرم افزار از دو برنامه reostat و cruse به ترتيب براي محاسبه قابليت مركب سيستم و پستها تشكيل شده است .برنامه cruse براي محاسبه قابليت اطمينان تركيبي سيستم هاي قدرت طراحي شده است . انديسهاي قابليت اطمينان محاسبه شده توسط اين برنامه براساس نتايج خروج اضطراري در بخش توليد و انتقال بوده و براي طراحي سيستم قدرت ، برنامه cruse مي تواند ارزيابي كمّي خاصي از رفتار سيستم تهيه كند.همچنين مي تواند راه حل هاي گوناگوني را براي اصلاح وضعيت هاي اضطراري و غير عادي ممكن در سيستم محاسبه و ارايه كرده و در نهايت براي سيستم قدرت يك طرح بهينه را تهيه كند.اولويت بندي و انتخاب حوادث بحراني شامل ارزيابي حوادث مستقل تا خروج چهار ژنراتور به علاوه سه خط به طور همزمان ، ارزيابي معيارهاي ناتواني و ضعف سيستم قدرت شامل كمبود ظرفيت ها و تخطي توان راكتيو توليدي ژنراتورها از حدود خود، ايزوله و دو تكه شدن شبكه، اضافه بار شدن خطوط و مشكلات ولتاژي و حل ناپذير شدن شبكه قدرت و معادلات پخش بار از جمله ويژگي هاي برنامه cruse است.از ديگر ويژگي هاي اين برنامه مي توان به مدلسازي بار شامل منحني تداوم بار چند پله اي ، مدلسازي تا حداكثر سطح بار و تقسيم بندي بار به بارهاي قابل قطع و شركتي ؛ پيشنهاد عمليات اصلاحي براي بهبود شبكه شامل كنترل توليد اكتيو و راكتيو و ولتاژ شين و ژنراتورها ،‌ تنظيم شيفت دهنده فازي ، قطع بار و برنامه ريزي توليد اكتيو mw محاسبه شاخص هاي قابليت اطمينان براي شين ها و نقاط بار شامل احتمال و فركانس قطع بار، مقدار بار مورد انتظار براي قطع ، مقدار انرژي تاْمين نشده مورد انتظار ، فركانس تخطي ولتاژي ،‌توان راكتيو مورد نياز و هزينه مورد انتظار براي خروج مشتركان و سرانجام محاسبه شاخص هاي قابليت اطمينان كل سيستم قدرت از جمله شاخص قطع كل توان سيستم ، مقدار متوسط mw قطع د ركل سيستم قدرت ، شاخص قطع انرژي در كل سيستم قدرت و شاخص بحرانيت حوادث اشاره كرد.برنامه reostat قابليت اطمينان پست ها را بر اساس مدلسازي تمام عناصر مهم آن مانند بخش هاي شين ، كليد ها و ترانسفورماتورها محاسبه و تحليل مي كند. اين برنامه از عملكرد پست ها يك ارزيابي كمّي خاص براي طراحي سيستم تهيه و ارايه مي دهد. همچنين مي تواند تركيب و آرايش هاي مختلفي را براي پست در نظر گرفته و هزينه طراحي را به حداقل برساند.از جمله ويژگي هاي اين برنامه ميتوان به در نظر گرفتن تركيب هاي متعددي براي ساختار پست ، انتخاب اتوماتيك حوادث ناشي از خروج عناصر پست ، تهيه اطلاعات براي بيشتر عناصر پست ، ارزيابي تعميرات عناصر وروشن اشاره كرد.

نرم افزار ، برق  ، نرم افزارهاي رشته برق ، صنعت برق ، كامپيوتر ، نرم افزار mtcaa ، وضعيت سيم پيچ ها ، موتورها و ژنراتورها ، شركتiric ، نگهداري غير مستقيم ، وقوع عيب در سيم پيچهاي روتور و استاتور و ورقه هاي هسته موتورهاو ژنراتورهاي ، نرم افزارهاي dstar در زمينه مهندسي توزيع ، نرم افزار mf3d ، نرم افزار هاي مهندسي در زمينة حفاظت ، نرم افزار pasha ،

ساختمان فلزات

     در تکنولوژی برق پر کاربردترین عناصر فلزات هستند. برای انتقال الكتریسیته از جایی به جای دیگر، از سیم های فلزی استفاده می شود. اما واقعاً فلزات چه خاصیتی دارند كه برای نقل و انتقال جریان الكتریكی مورد استفاده قرار می گیرند؟ فلزات به علت ساختمان اتمی ویژه‏ای كه دارند، خیلی خوب الكتریسیته را از خود عبور می ‏دهند و به همین علت به عنوان مواد رسانا شناخته می‏ شوند. در ااین قسمت ساختمان اتمی فلزات را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

می‏ دانید كه رسانایی یا نارسانایی یك ماده، بستگی به الكترونهای لایه ظرفیت آن ماده دارد. اگر الكترونهای لایه ظرفیت بتوانند انزژی لازم را از محیط دریافت كنند و به لایه هدایت بروند در آن صورت ماده، خاصیت رسانایی پیدا می‏ كند و می ‏تواند الكتریسیته را از خود عبور دهد. این الکترونها که به لایه هدایت راه پیدا کرده اند در واقع دیگر به اتم خاصی تعلق ندارند و می توانند در درون ماده آزادانه حرکت کنند و پیوسته از اتمی به اتمی دیگر منتقل شوند و به همین دلیل به آنها الکترون آزاد نیز گفته می شود. در واقع از آنجاییکه الکترونهای آزاد ناقل الکتریسیته هستند، میزان رسانائی اجسام بستگی به این دارد که در دمای طبیعی محیط چه تعداد الکترون آزاد در خود دارند. هر چه تعداد این الکترونهای آزاد بیشتر باشد توانایی جسم در هدایت الکتریسیته بیشتر خواهد بود.

 در لایه ظرفیت فلزات، معمولاً 1 تا 3 الكترون وجود دارد و بقیه خانه های لایه ظرفیت خالی است. به دلیل فاصله زیاد الكترون‏ها از هسته، این الكترونها با گرفتن انرژی خیلی كمی می‏ توانند از اتم خود جدا شوند و به لایه هدایت بروند. در دمای معمولی، الكترونهای لایه ظرفیت فلزات، انرژی لازم را از محیط دریافت می‏ كنند. بنابراین در دمای محیط، تعداد زیادی الكترون در لایه هدایت فلزات وجود دارد. این الكترونها به راحتی می ‏توانند درون فلز حركت كنند. زمانی كه یك میدان الكتریكی به فلز اعمال شود، الكترونهای لایه هدایت می‏ توانند در امتداد فلز از قطب منفی به قطب مثبت حركت كنند.

    در بین فلزات، رسانایی الکتریکی نقره از همه بیشتر است. بعد از آن به ترتیب مس، طلا و آلمینیوم قرار دارند. حال به بررسی ساختمان اتمی این فلزات می ‏پردازیم.

    عدد اتمی نقره 47 است یعنی در اتم نقره 47 پروتون و 47 الكترون وجود دارد الكترون‏ها به ترتیب لایه ‏های 1،2،3و 4 را بطور کامل پر كرده ‏اند. در لایه اول 2 الكترون، لایه دوم 8 الكترون، لایه سوم 18 الكترون و لایه چهارم 18 الكترون وجود دارد. بنابراین 1 الکترون باقیمانده به تنهایی در لایه آخر یعنی لایه پنجم قرار دارد. این الكترون چون خیلی از هسته دور است براحتی از آن جدا می ‏شود به همین دلیل نقره رسانای خوبی برای الکتریسیته محسوب می شود. در شكل زیر مشاهده می كنید كه با دادن مقدار كمی انرژی ، الكترون لایه ظرفیت اتم نقره ، از اتم خود جدا می شود و به لایه هدایت می رود.

    در مورد مس، با توجه به عدد اتمی آن (29) ،  لایه‏ های 1 و 2 و 3 کامل پر شده ‏اند و لایه چهارم فقط یك الكترون دارد. این الكترون، نسبت به الكترون لایه ظرفیت اتم نقره، به هسته نزدیكتر است و به همین دلیل جاذبه هسته بر آن بیشتر است و در نتیجه در مقایسه با اتم نقره سخت‏تر از اتم خود  می‏ شود. پس رسانایی مس از نقره كمتر است.

     اتم آلومینیوم دارای عدد اتمی 13 است یعنی لایه ‏های 1 و 2 آن پر شده‏اند و لایه آخر 3 الكترون دارد. این الكترونها با گرفتن مقدار كمی انرژی می ‏توانند از اتم خود جدا شوند. البته میزان این انزژی ، از انرژی  لازم برای جدا شدن الكترون لایه ظرفیت اتم مس بیشتر است. برای همین آلومینیوم نسبت به مس رسانایی كمتری دارد.

ساختمان فلزات ، تکنولوژی برق ، فلزات ، انتقال الكتریسیته ، ساختمان اتمی ، مواد رسانا ، لایه ظرفیت ، لایه هدایت ،  الکترون آزاد

مبانی کار DVD ها

DVD با دو فرمت رقابتی سوپر دیسك(SD ) و CD چند رسانه ایی (MMCD ) در سال ۱۹۹۴ پا به عرصه وجود گذاشت.DVD های حالایی نتیجه تلفیق هر ۲ تای اینا اما با یك استاندارد واحد هستن. ویدیو DVD در سال ۱۹۹۷ پا به عرصه گذاشت و تقریبا میشه گفت نسبت به دیگر فن آوری ها مصرف كننده رشدش خیلی خوب بوده. DVD صوتی،در سال ۲۰۰۰ تولید شد و از تكمیل DVD تصویری با فرمت بالا در ارتباط با صدای ۲ بعدی همراه با گزینه های دیگه خبر دادDVD-Rom ها مدتیه كه وارد عرصه رقابت شدن و با امكانات بیشترشون و با سازگاری كه با انواع سی دی و قابلیت خوندن DVD ، ان جوری كه به نظر میرسه دارن بازار CD-Rom ها را در دست می گیرن.در حال حاضر هم دیگه كمتر شركت معتبری رو شما میتونین بیابین كه CD-Rom ، تولید كنه(البته توی كشور ما هنوز اون جوری جا نیوفتاده)،پس در مورد خرید و تهیه CD-Rom ها دقت كنین.از دید فنی و قدرت ذخیره سازی، یك DVD با قابلیت ذخیره سازی ۱۷ گیگابایت(در انواع دو لایه و دو رویه) ظرفیتی برابر ۲۶ سی دی ۶۶۵ مگابایتی رو داره. ضمنا اطلاعات روی DVD هم مانند CD ها روی یك شیار (پیت) حلزونی رایت می شه.هر چه طول پیت كوچكتر و قطاع پرشده تر باشه،ظرفیت بیشتر است(حداقل طول پیت روی DVD برابر ۰/۴ میكرومتر و روی CD برابر ۰/۹ میكرومتره.)همچنین فاصله قطاع ها روی DVD برابر ۰/۷۴ میكرومتره و روی CD ها برابر ۱/۶ میكرومتره.در DVD به همین ترتیب طول موج پرتو لیزر از ۷۸۰ نانو به ۶۵۰ تا ۶۳۵ نانو متر كاهش پیدا كرده و میشه گفت كه سرعت خوندن دیسك گردان های DVD از دیسك گردان های CD بیشتره .مثلا سرعت یكی از مدلهای توشیبا بدون سر و صدای عجیب و غریب به ۲۶ می رسه.در عین حال دیسك گردان های DVD-Rom كنونی، متعلق به نسل سوم هستن و میتونن اونها رو بدون هیچ مشكلی تحت ویندوز نصب كرد.این دستگاه ها DVD را باسرعت ۴x یا ۵x می خونن.ضمنا سرعت خوندن CD در آنها به ۲۴x تا ۳۲x می رسه.از طرف دیگه هم جایگزین شدن دستگاههای نسل سوم با نسل دوم، كارایی اونها رو تا حد زیادی بالا برده. سرعت انتقال داده در محصولات نسل دوم ۲۷۰۰ كیلو بایت بر ثانیه است،در حالیكه در محصولات جدید به ۶۰۰۰ كیلوبایت بر ثانیه می رسه.همین وضعیت در خوندن CD ها نیز صادقه:سرعت خوندن در مدلهای نسل دومی ۱۰ تا ۱۲ برابره، در حالیكه در محصولات جدید به ۶ برابر هم رسیده. در ضمن سرعت انتقال داده در دیسك گردانهای مربوط به نسل سوم،حداكثر ۶ مگابایت برثانیه است،پس یك رابط E-IDE با سرعت انتقال حداكثر ۱۶ مگابایت بر ثانیه، برای اتصال اونها كافیه.البته برخی از تولیدكنندگان این دستگاهها رو با رابط SCSI ساختن.اگه میخواین یك DVD-Rom بخرید به این نكته ها توجه كنین:به كیفیت مكانیزم تصحیح خطا اهمیت بدین.با وجود این مكانیزم،برخی خطاهای ناشی از خراش های روی سطح دیسك و لكه هایی مثله اثر انگشت،تصحیح می شن.چنین چیزی از چند كیلوبایت سرعت بیشتر، بهتره این طور نیست؟ همچنین به میزان امكاناتی كه نیاز دارین فكر كنین.بعضی از كلیدها كه برای ساده سازی پخش CD های صوتی در نظر گرفته شدن،فقط روی گروهی از دیسك گردانها وجود داره.متعلقات و لوازم جانبی كه همراه با دیسك گردان عرضه می شن،بسته به مارك اونها تفاوت داره،ولی معمولا یك دفترچه راهنما،چند پیچ برای نصب و كابلهای داده و صوتی همراه دیسك گردان وجود داره.ضمنا بر سازگاری دستگاه هم توجه لازم رو داشته باشین و در موقع خرید این نكته رو بگید كه مایلید دستگاه شما با فرمت های قبلی مثله CD و... و تا حد ممكن با فرمت های موجود هماهنگی و سازگاری لازم رو داشته باشه.البته به تجربه ثابت شده كه دیسك گردانهای كنونی از نسل سوم، در این زمینه از اطمینان خوبی برخوردارن.

مبانی کار DVD ها ، DVD  ، سوپر دیسك(SD ) ،  CD چند رسانه ایی (MMCD )، ویدیو DVD